บอคเซีย กีฬาที่ต้องใช้กลยุทธ์และแผนการสำหรับพาราลิมปิก

บอคเซีย กีฬาที่ต้องใช้กลยุทธ์และแผนการสำหรับพาราลิมปิก

บอคเซีย กีฬาที่ต้องใช้กลยุทธ์และแผนการสำหรับพาราลิมปิก

บอคเซีย กีฬาที่ต้องใช้กลยุทธ์และแผนการสำหรับพาราลิมปิก

บอคเซีย กีฬาที่ต้องใช้กลยุทธ์และแผนการสำหรับพาราลิมปิก

หากคุณเคยมีโอกาสได้ชมการแข่งขันบอคเซีย คุณจะได้เห็นนักกีฬาผู้พิการ สลับกันโยนลูกบอลต่างสีไปในสนามแข่งขัน อันมีความคล้ายกับการแข่งเปตอง ที่เปลี่ยนเอาลูกเหล็ก มาเป็นลูกบอลหนังอันมีน้ำหนักเบากว่า

แม้จากผิวเผิน บอคเซียอาจดูไม่มีอะไรซับซ้อน แต่เมื่อทุกการโยนลูก สามารถพลิกสถานการณ์บนสนามแข่งขันได้ และอุปสรรคการเคลื่อนไหวร่างกายของนักกีฬา ที่ต้องก้าวข้ามข้อจำกัดของร่างกายให้ได้นั้น ทำให้นี่จึงเป็นเกมการแข่งขันอันเต็มไปด้วยแทคติก และหลักการเล่นอันแสนจะแยบยล

มาทำความรู้จักกับบอคเซีย กีฬาความหวังของผู้พิการทีมชาติไทย ที่สามารถครองความยิ่งใหญ่ในพาราลิมปิกมาได้ 3 สมัยซ้อนแล้ว

กีฬาแรกของมนุษยชาติ

พาราลิมปิก มหกรรมการแข่งขันกีฬาที่ผ่านการดัดแปลงและแก้ไขรายละเอียดกติกาบางอย่าง เพื่อให้ผู้พิการและผู้ทุพพลภาพสามารถมีส่วนร่วมลงแข่งขันได้ เช่นกีฬา ฟุตบอล (สำหรับคนตาบอด) วีลแชร์เทนนิส (สำหรับผู้พิการในช่วงล่างของร่างกาย) เป็นต้น

อย่างไรก็ตาม กีฬาโกล บอล กับ บอคเซีย ถือเป็นข้อยกเว้นในกรณีนี้ เพราะแม้ต้นกำเนิดที่แท้จริง จะมาจากการเล่นของมนุษย์ทั่วไปในอดีตกาล แต่ในปัจจุบัน ทั้งสองรายการไม่มีการแข่งขันในโอลิมปิกเป็นคู่หูด้วยเลย หรือก็คือ มันถูกออกแบบและปรับแต่งมาสำหรับผู้ทุพพลภาพโดยเฉพาะเลยก็ว่าได้

ซึ่งหากอิงตามหลักฐานทางประวัติศาสตร์แล้ว บอคเซีย อาจเป็นกีฬาชนิดแรกที่มนุษยชาติได้เคยเล่นกันมา โดยพบว่าในช่วง 5,200 ปีก่อนคริสตกาล มีบันทึกถึงการละเล่นโดยใช้ก้อนหินขนาดใหญ่โยนไปให้โดนเป้าหมาย ทั้งจากจารึกในกรีกและอียิปต์โบราณ

การละเล่นที่คล้ายกับบอคเซีย ยังได้เกิดขึ้นตอนที่กองเรือของอังกฤษจะออกทำสงครามกับสเปน เมื่อปี 1588 ด้วย โดยเป็นแมตช์ระหว่าง เซอร์ ฟรานซิส เดรค กับ ลอร์ด ฮาร์วาร์ด ผู้บัญชาการกองเรือสูงสุดของอังกฤษ ที่แข่งขันกันระหว่างกำลังรอกองเรืออาร์มาดาของสเปนบุกมาถึง

และเมื่อเวลาผ่านเลยไป บอคเซียได้ถูกดัดแปลงวัตถุประสงค์กับรายละเอียดการแข่งขันไปบ้าง เพื่อให้ผู้ที่มีภาวะสมองพิการ ได้มีโอกาสออกกำลังกาย ควบคู่ไปกับการใช้งานทั้งกล้ามเนื้อและความคิดระหว่างการแข่งขัน

นั่นทำให้ บอคเซีย ได้เริ่มถูกบรรจุเข้าแข่งขันในพาราลิมปิกเกมส์ ตั้งแต่ปี 1984 เป็นต้นมา และได้เปิดรับผู้มีความบกพร่องทางร่างกายที่กว้างขวางขึ้น เช่น ผู้ที่ขยับแขนขาได้อย่างจำกัด กล้ามเนื้ออ่อนแรง หรือข้อต่อมีปัญหารุนแรง ก็สามารถเข้าร่วมแข่งขันได้แล้วในปัจจุบัน

ทีนี้ มาทำความเข้าใจเกี่ยวกับกฎการเล่นของกีฬาชนิดนี้กัน ว่าทำไมมันถึงได้เกี่ยวข้องกับการใช้งานความคิดได้ในระดับนั้น

เกมแห่งมาสเตอร์คลาส

การแข่งขันบอคเซียนั้น ผู้เข้าแข่งจะต้องนั่งอยู่บนเก้าอี้ ซึ่งในพาราลิมปิกเกมส์ นักกีฬาจะต้องใช้รถวีลแชร์เป็นหลักอยู่แล้ว

พื้นที่แข่งขันจะอยู่ในร่ม โดยมีขนาดของสนามกว้าง 6 เมตร ยาว 12.5 เมตร และมีช่องขนาดเท่ากัน 6 ช่อง อยู่ที่ปลายด้านหนึ่งของสนาม ซึ่งเป็นโซนที่นักกีฬาต้องอยู่ภายในนั้นขณะกำลังเป็นฝ่ายได้เล่นอยู่

การแข่งขันจะแบ่งออกเป็นเอนด์ (End) ที่ในแต่ละเอนด์ ฝ่ายเสี่ยงทายชนะจะต้องโยนลูกแจ็ค (Jack) หรือลูกบอลสีขาวออกไป ตามด้วยการโยนลูกสีแดง ซึ่งเป็นฝ่ายได้เริ่มเล่นเป็นอันดับแรก ก่อนที่จะสลับให้ฝ่ายโยนลูกสีน้ำเงินได้เป็นฝั่งเล่นต่อ

ผู้เข้าแข่งขันจะต้องโยนลูกสีตัวเองให้ใกล้กับลูกแจ็คมากที่สุด โดยหากโยนแล้วลูกเคลื่อนไปไกลลูกแจ็คสีของอีกฝ่าย จะได้โยนต่อไปเรื่อย ๆ จนกว่าลูกของตนจะเป็นฝ่ายเข้าใกล้ลูกแจ็คที่สุด แล้วจึงค่อยสลับให้อีกฝั่งมาโยนได้

เมื่อจบในแต่ละเอนด์ กรรมการจะเข้ามาวัดว่าลูกของฝ่ายไหนอยู่ใกล้กับลูกแจ็คมากที่สุด เพื่อได้รับ 1 คะแนน และยังมีแต้มพิเศษ หากสามารถทำให้มีลูกใกล้ลูกแจ็คกว่าอีกฝั่งได้มากกว่า 1 ลูก โดยจะได้เพิ่มมาลูกละ 1 คะแนนด้วยกัน

นั่นจึงทำให้แต่ละฝ่าย ต้องมีแผนการโยนที่สลับสับเปลี่ยนกันไป ตั้งแต่ทักษะการโยนที่หลากหลาย เช่น โยนเพื่อให้ลูกเข้าไปใกล้กับลูกแจ็ค หรือโยนเพื่อผลักลูกของอีกฝ่ายออกไป หรือโยนเพื่อผลักลูกฝั่งตัวเองให้เข้าใกล้ลูกแจ็คมากขึ้นกว่าเดิม

เพราะการโยนแค่ครั้งเดียว สามารถพลิกชะตากรรมของการแข่งขันได้เลย นั่นจึงทำให้นักกีฬาแต่ละคนต้องคิดค้นวิธีเล่นของตนเอง ที่อาจทั้งใช้ล่อให้คู่แข่งมาติดกับ หรือวางตำแหน่งเพื่อบล็อกไม่ให้เข้าใกล้ลูกแจ็คได้ และอีกนานาชนิดของแทคติกที่แต่ละคนจะคิดค้นแล้วนำมาใช้

แต่ว่านักกีฬาเหล่านี้ต้องประสบภาวะสมองพิการไม่ใช่หรือ แล้วทำไมพวกเขาถึงยังคิดประมวลผลในระดับนี้ได้กันล่ะ ?

สมองพิการคืออะไร

แม้ชื่อของโรคสมองพิการ หรือ Cerebral Palsy จะฟังดูว่าเป็นอาการที่ร้ายแรง แต่นั่นไม่ได้หมายความว่า สมองของผู้ป่วยที่เป็นโรคนี้จะถึงขั้นใช้งานไม่ได้เสียทีเดียว

อาการดังกล่าว มักส่งผลให้เกิดปัญหากับการควบคุมกล้ามเนื้อและการเคลื่อนไหวของร่างกาย เช่น กล้ามเนื้อหดเกร็ง ตึงตัว เคลื่อนไหวผิดปกติ ซึ่งถือเป็นความพิการทางร่างกาย ที่พบได้มากที่สุดในเด็ก ด้วยโอกาสเกิดสูงถึง 2.5 ในเด็กแรกเกิด 1,000 คน

สาเหตุหลักนั้นมาจากปัจจัยหลายอย่างที่ส่งผลจากการพัฒนาของสมองระหว่างที่เป็นตัวอ่อนในครรภ์ จนถึงช่วงแรกเกิด เช่น การขาดออกซิเจนระหว่างคลอด การคงอยู่ของพยาธิสภาพสมอง หรือการคลอดก่อนกำหนด เป็นต้น

แต่แม้โรคดังกล่าวอาจมาพร้อมกับอาการแทรกซ้อนอื่น ๆ เช่น ความบกพร่องทางสติปัญญา การเรียนรู้ การพูดคุยสื่อสาร ไปจนถึงอาจสูญเสียการมองเห็นไปได้ แต่นั่นย่อมขึ้นอยู่กับความรุนแรงที่เกิดขึ้นกับสมองและระบบประสาทว่าได้รับผลกระทบไปมากน้อยเพียงใด

แม้ว่าท่าทางการโยนลูกในสนามของนักกีฬาบางรายอาจจะต้องใช้ปากคาบไม้พอยต์เตอร์ (Pointer) เพื่อปล่อยลูก แต่เมื่อมีการพูดคุยแล้ว นักกีฬาแทบทุกคนสามารถประมวลผลในความคิด พูดโต้ตอบสื่อสาร จนถึงขั้นสามารถใช้ชีวิตด้วยตนเองได้เลย

เดวิด สมิธ นักกีฬาเจ้าของ 3 เหรีญทองในบอคเซียประเภท BC1 หรือผู้ป่วยโรคสมองพิการ ที่จำต้องมีผู้ช่วยคอยให้ความช่วยเหลือระหว่างการแข่งขัน ได้เปิดเผยถึงชีวิตประจำวันของตนเองไว้ว่า

“ชีวิตประจำวันของผมไม่ได้เปลี่ยนไปมากนักในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา ผมมีผู้ช่วยมาคอยดูแลอยู่ที่บ้าน แต่ผมก็ยังสามารถใช้ชีวิตได้อย่างอิสระอยู่”

“ผมมีรถวีลแชร์ที่สามารถควบคุมการขับเคลื่อนได้ด้วยตนเอง ดังนั้นการไปไหนมาไหนย่อมไม่ใช่ปัญหา และสุขภาพโดยรวมของผมนั้นค่อนข้างดีขึ้นเยอะ จากการฝึกซ้อมและการแข่งบอคเซียเลย”

นั่นเพราะในปัจจุบัน วิวัฒนาการทางการแพทย์ ได้เข้ามามีส่วนช่วยให้ผู้ป่วยสมองพิการ สามารถทำกายภาพบำบัด เพื่อสามารถช่วยเหลือตนเองในชีวิตประจำวันได้มากที่สุด จากการเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ ความยืดหยุ่นของข้อต่อ การทรงตัว และการเคลื่อนไหว ซึ่งถือเป็นส่วนหนึ่งในการฝึกซ้อมก่อนเข้าแข่งขันด้วยเช่นกัน

แม้สภาพภายนอกของนักกีฬาเหล่านี้ จะไม่ได้เอื้ออำนวยกับการแข่งขันในรายการที่ต้องใช้กำลังอย่างหนัก แต่กับบอคเซีย ที่เป็นทั้งเกมกลยุทธ์ประหนึ่งกีฬาเคอร์ลิ่ง (Curling) จากโอลิมปิกฤดูหนาว ควบคู่ไปกับเป็นการกายภาพบำบัดแบบย่อม ก็ทำให้นี่เป็นหนึ่งในชนิดกีฬาที่ได้รับความนิยมจากทั้งผู้เล่นและผู้ชม จนนำไปสู่การเติบโตอย่างรวดเร็วในปัจจุบัน

และนี่คือบอคเซีย กีฬาที่ถูกสร้างมาเพื่อผู้ป่วยสมองพิการ เพื่อความหวังจะนำพาให้พวกเขามีสุขภาพร่างกายที่แข็งแรง แม้จะต้องเผชิญกับอาการป่วยที่ไม่อาจรักษาให้หายขาดได้ก็ตาม

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *